Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances

“अत: प्रजेश्वर! हम सब बहिनें एक साथ नियमित आहार करके तपस्यामें संलग्न हो आपके ही पास रहेंगी! ।। श्रुत्वा तासां तु वचनं दक्ष: सोममथाब्रवीत्‌ । सम॑ वर्तस्व भार्यासु मा त्वाधर्मो महान्‌ स्पृशेत्‌,उनकी यह बात सुनकर प्रजापति दक्षने चन्द्रमासे कहा--'सोम! तुम अपनी सभी पत्नियोंके साथ समानतापूर्ण बर्ताव करो, जिससे तुम्हें महान्‌ पाप न लगे”

ataḥ prajeśvara! vayaṁ sarvā bhaginyaḥ ekasāthaṁ niyamita-āhāraṁ kṛtvā tapasyāṁ saṁlagnāḥ tavaiva pāśve sthāsyāmaḥ. śrutvā tāsāṁ tu vacanaṁ dakṣaḥ somam athābravīt—soma! samaṁ vartasva bhāryāsu mā tvā adharmaḥ mahān spṛśet.

“Therefore, O Lord of creatures! We sisters shall all remain together in your very presence, undertaking austerities with regulated food.” Hearing their words, Prajāpati Dakṣa then said to Soma (the Moon): “Soma, conduct yourself with equal regard toward all your wives, so that great unrighteousness may not touch you.”

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ (gerundial)
तासाम्of those (women)
तासाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दक्षःDaksha
दक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सोमम्Soma (the Moon)
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
समम्equally
समम्:
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन, क्रियाविशेषण-भाव (adverbial accusative)
वर्तस्वconduct yourself
वर्तस्व:
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, आत्मनेपद
भार्यासुamong (your) wives
भार्यासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
Formprohibitive particle
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (contextual), द्वितीया, एकवचन
अधर्मःunrighteousness/sin
अधर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootअधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महान्great
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्पृशेत्may touch/afflict
स्पृशेत्:
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Prajāpati Dakṣa
S
Soma (Candra, the Moon)
T
the sisters/wives (Dakṣa’s daughters; Soma’s wives)