Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Rājasūyābhiṣeka-darśana: Duryodhana’s Observation of the Consecration

अयमुत्सहते राजज्छियमाहर्तुमक्षवित्‌ । द्यूतेन पाण्डुपुत्रस्य तदनुज्ञातुमहसि,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! शकुनिके ऐसा कहनेपर राजा दुर्योधनने तुरंत ही धृतराष्ट्रसे इस प्रकार कहा--'राजन्‌! ये अक्षविद्याका मर्म जाननेवाले हैं और जूएके द्वारा पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरकी राजलक्ष्मीका अपहरण कर लेनेका उत्साह रखते हैं; अतः इसके लिये इन्हें आज्ञा दीजिये”

ayam utsahate rājan chriyam āhartum akṣavit | dyūtena pāṇḍuputrasya tad anu-jñātum arhasi vaiśampāyana uvāca ||

Vaiśampāyana said: “O King, this expert in dice is eager to seize the royal fortune of Pāṇḍu’s son through gambling. Therefore, you ought to grant him permission for it.”

अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्सहतेis able / ventures
उत्सहते:
Karta
TypeVerb
Rootउत्सह्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
राजन्O king
राजन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
श्रियम्royal fortune / prosperity
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
आहर्तुम्to take away / to seize
आहर्तुम्:
Karma
TypeVerb
Rootआ-हृ
FormTumun (infinitive)
अक्षवित्knower of dice (expert in gambling)
अक्षवित्:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षवित्
FormMasculine, Nominative, Singular
द्यूतेनby gambling / by dice-play
द्यूतेन:
Karana
TypeNoun
Rootद्यूत
FormNeuter, Instrumental, Singular
पाण्डुपुत्रस्यof the son of Pाण्डु (Yudhiṣṭhira)
पाण्डुपुत्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र
FormMasculine, Genitive, Singular
तत्that (act/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनुज्ञातुम्to permit / to authorize
अनुज्ञातुम्:
Karma
TypeVerb
Rootअनु-ज्ञा
FormTumun (infinitive)
अर्हसिyou should / you are fit (to)
अर्हसि:
Karta
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duryodhana
Ś
Śakuni
Y
Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍu