Shloka 13
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
Devanagari script
पश्यन्ति हि भवन्तोउद्य मय्यतीव व्यतिक्रमम् । कृतानि तु परोक्ष मे यानि तानि निबोधत,“आप सब लोग देख ही रहे हैं कि इस समय यह मेरे प्रति कैसा अभद्र बर्ताव कर रहा है। इसने परोक्षमें मेरे प्रति जो अपराध किये हैं, उन्हें भी आप अच्छी तरह जान लें
Transliteration
paśyanti hi bhavanto ’dya mayy atīva vyatikramam | kṛtāni tu parokṣe me yāni tāni nibodhata ||
Translation
Vaiśampāyana said: “You all can plainly see how, even now, he is behaving with gross impropriety toward me. Now hear as well—understand clearly—the offenses he has committed against me in secret, out of my sight.”
Word by Word
पश्यन्तिthey see
पश्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootपश् (दृश्-अर्थे)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भवन्तःyou (honorific), sirs
भवन्तः:
Karta
TypeNoun
Rootभवत्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
उद्यnow/at this time (as read here)
उद्य:
TypeIndeclinable
Rootउद्य
मयिin/against me
मयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formत्रिलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अतीवexcessively/very
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
व्यतिक्रमम्transgression/overstepping (insult)
व्यतिक्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यतिक्रम
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृतानिdone/committed
कृतानि:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत (कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
तुbut/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
परोक्षेin secret/behind (one's back)
परोक्षे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपरोक्ष
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मेof me/my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यानिwhich (things)
यानि:
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
तानिthose (things)
तानि:
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
निबोधतknow/understand (you all)
निबोधत:
TypeVerb
Rootनि + बुध्
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, बहुवचन, परस्मैपद
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes