Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

छत्राणि वालव्यजनानि शड्खा- श्छिन्नापविद्धाश्ष स्रजो विचित्रा: । सुवर्णमय अंगदोंसे विभूषित धनुष, सोनेके विचित्र पंखवाले बाण, ऋष्टि, पानीदार एवं कोशरहित निर्मल खड्ग तथा सुनहरे डंडोंसे युक्त प्रास, छत्र, चँवर, शंख और विचित्र मालाएँ छिन्न-भिन्न होकर फेंकी पड़ी हैं ।। कुथा: पताकाम्बरभूषणानि किरीटमाला मुकुटाश्न शुभ्रा:

śalya uvāca | chatrāṇi vāla-vyajanāni śaṅkhāś chinnāpaviddhāś ca srajo vicitrāḥ | suvarṇamaya-aṅgadāṃś ca vibhūṣitāni dhanuṃṣi, suvarṇa-vicitra-pakṣa-vanto bāṇāḥ, ṛṣṭayaḥ, pāṇidārāḥ kośa-rahitāḥ nirmalāḥ khaḍgāḥ, suvarṇa-daṇḍa-yuktāḥ prāsāḥ, chatrāṇi, cāmarāṇi, śaṅkhāḥ, vicitrā mālāś ca chinna-bhinnāḥ kṣiptāḥ patitāḥ santi | kuthāḥ patākā-ambara-bhūṣaṇāni kirīṭa-mālā-mukuṭāś ca śubhrāḥ ||

Shalya said: “Here lie, scattered and shattered, parasols, yak-tail fans, conches, and many-variegated garlands. Bows adorned with golden armlets, arrows with wondrous golden feathers, spears, bright unsheathed swords with jeweled hilts, and lances with golden shafts—all have been broken and flung down. Quivers too, along with banners, garments, ornaments, and gleaming crowns and diadems, are strewn about.”

छत्राणिumbrellas
छत्राणि:
Karta
TypeNoun
Rootछत्र
FormNeuter, Nominative, Plural
वालव्यजनानिyak-tail fans (chowries)
वालव्यजनानि:
Karta
TypeNoun
Rootवालव्यजन
FormNeuter, Nominative, Plural
शङ्खाःconches
शङ्खाः:
Karta
TypeNoun
Rootशङ्ख
FormMasculine, Nominative, Plural
छिन्नcut/broken
छिन्न:
Karta
TypeAdjective
Rootछिद्
FormMasculine, Nominative, Plural
अपविद्धाःcast away, flung aside
अपविद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअप + विध्
FormMasculine, Nominative, Plural
स्रजःgarlands
स्रजः:
Karta
TypeNoun
Rootस्रज्
FormFeminine, Nominative, Plural
विचित्राःvariegated, splendid
विचित्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootविचित्र
FormFeminine, Nominative, Plural
कुथाःmantles/blankets (outer garments)
कुथाः:
Karta
TypeNoun
Rootकुथा
FormFeminine, Nominative, Plural
पताकाbanners, flags
पताका:
Karta
TypeNoun
Rootपताका
FormFeminine, Nominative, Plural
अम्बरभूषणानिgarments and ornaments (lit. clothing-ornaments)
अम्बरभूषणानि:
Karta
TypeNoun
Rootअम्बरभूषण
FormNeuter, Nominative, Plural
किरीटमालाःdiadem-garlands / wreaths for crowns
किरीटमालाः:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीटमाला
FormFeminine, Nominative, Plural
मुकुटाःcrowns
मुकुटाः:
Karta
TypeNoun
Rootमुकुट
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
शुभ्राःbright, white, splendid
शुभ्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ्र
FormMasculine, Nominative, Plural

शल्य उवाच

S
Shalya
P
parasol (chatra)
Y
yak-tail fan (vāla-vyajana/cāmara)
C
conch (śaṅkha)
G
garland (sraj)
B
bow (dhanus)
A
armlet (aṅgada)
A
arrow (bāṇa)
S
spear/lance (ṛṣṭi)
S
sword (khaḍga)
J
javelin (prāsa)
Q
quiver (kuthā)
B
banner (patākā)
G
garments (ambara)
O
ornaments (bhūṣaṇa)
C
crown/diadem (kirīṭa, mukuṭa)

Educational Q&A

The verse underscores the fragility of worldly splendor: royal emblems and costly weapons—symbols of power and status—end up broken and discarded on the battlefield, hinting at the impermanence of pride and possessions amid adharma-driven conflict.

Shalya describes the battlefield aftermath: shattered ceremonial items (parasols, fans, conches, garlands) and scattered weapons and ornaments (bows, arrows, spears, unsheathed swords, quivers, banners, crowns) lying broken and thrown about, conveying the scale and ruin of the fighting.