Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

तच्छुत्वा कुरुराजस्य शूरार्यसदृशं वचः । सूतो हेमपरिच्छन्नान्‌ शनैरश्वानचोदयत्‌,कुरुराज दुर्योधनकी वह श्रेष्ठ शूरवीरोंके योग्य बात सुनकर सारथिने सोनेके साज- बाजसे सजे हुए घोड़ोंको धीरे-धीरे आगे बढ़ाया

tac chrutvā kururājasya śūrāryasadṛśaṃ vacaḥ | sūto hemaparicchannān śanair aśvān acodayat ||

Sañjaya said: Hearing the Kuru king’s words—befitting noble heroes—the charioteer gently urged forward the horses, adorned with golden trappings.

तत्that (speech/statement)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
कुरुराजस्यof the king of the Kurus (Duryodhana)
कुरुराजस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुरुराज
FormMasculine, Genitive, Singular
शूरheroic
शूर:
Karma
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Accusative, Singular
आर्यnoble
आर्य:
Karma
TypeAdjective
Rootआर्य
FormMasculine, Accusative, Singular
सदृशम्befitting / similar to
सदृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसदृश
FormNeuter, Accusative, Singular
वचःspeech, words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
सूतःthe charioteer
सूतः:
Karta
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Nominative, Singular
हेमwith gold / by gold
हेम:
Karana
TypeNoun (used adjectivally)
Rootहेम
FormNeuter, Instrumental, Singular
परिच्छन्नान्adorned, covered, equipped
परिच्छन्नान्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरि-छद् (धातु) / परिच्छन्न (ppp)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Plural
शनैःslowly, gently
शनैः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootशनैः
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Accusative, Plural
अचोदयत्urged on, drove (forward)
अचोदयत्:
Karta
TypeVerb
Rootचुद् (धातु)
Formलङ् (imperfect), Parasmaipada, Third, Singular, Past

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kuru king (Duryodhana)
C
charioteer (sūta)
H
horses (aśvāḥ)
G
golden trappings (hema-paricchada)

Educational Q&A

Even in warfare, conduct should remain ārya (noble) and controlled: the charioteer advances śanaiḥ (gently), reflecting disciplined action rather than impulsive aggression.

After hearing the Kuru king’s heroic words, the charioteer slowly urges forward the horses decorated with golden harness, indicating the chariot’s measured advance in response to the king’s command.