Shloka 3

यदा सभायां राजानमनक्षज्ञं युधिष्ठिरम्‌ । अजैषीच्छकुनिर्ज्ञानात्‌ क्व ते धर्मस्तदा गत:,“जब कौरवसभामें जूएके खेलका ज्ञान न रखनेवाले राजा युधिष्ठिरको शकुनिने जान- बूझकर छलपूर्वक हराया था, उस समय तुम्हारा धर्म कहाँ चला गया था?

yadā sabhāyāṁ rājānam anakṣajñaṁ yudhiṣṭhiram | ajaiṣīc chakunir jñānāt kva te dharmas tadā gataḥ ||

Sañjaya said: “When, in the royal assembly, Śakuni—fully aware of his deceit—defeated King Yudhiṣṭhira, who had no knowledge of the dice-game, where had your dharma gone at that time?”

यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
सभायाम्in the assembly
सभायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Singular
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अक्षज्ञम्not knowing dice-play
अक्षज्ञम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअक्षज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
अजैषीत्defeated / won against
अजैषीत्:
Karta
TypeVerb
Rootजि
FormAorist (luṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
शकुनिःŚakuni
शकुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्ञानात्from knowledge; knowingly
ज्ञानात्:
Karana
TypeNoun
Rootज्ञान
FormNeuter, Ablative, Singular
क्वwhere?
क्व:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्व
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
धर्मःdharma / righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
गतःgone
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
Ś
Śakuni
S
sabhā (royal assembly/court)

Educational Q&A

The verse indicts selective morality: one cannot claim dharma in war or judgment while ignoring blatant adharma committed earlier—especially deliberate deceit against an unskilled opponent in a public royal setting.

Sañjaya challenges the Kaurava side (implicitly Dhṛtarāṣṭra and his party) by recalling the dice-hall episode: Śakuni knowingly cheated and defeated Yudhiṣṭhira, and Sañjaya asks where their sense of dharma was at that moment.