Shloka 25

निशम्य तत्‌ पार्थवचोडब्रवीदिदं धनंजयं धर्मभूतां वरिष्ठ:,अर्जुनका यह वचन सुनकर धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ श्रीकृष्णने उनसे कहा--'पार्थ! राजा युधिष्ठिरको “तू” ऐसा कहकर तुम इतने घोर दु:खमें क्‍यों डूब गये? शत्रुसूदन! क्या तुम आत्मघात करना चाहते हो? किरीटधारी वीर! साधुपुरुषोंने कभी ऐसा कार्य नहीं किया है

niśamya tat pārthavaco ’bravīd idaṃ dhanañjayaṃ dharmabhūtāṃ variṣṭhaḥ | “pārtha! rājānaṃ yudhiṣṭhiraṃ ‘tvam’ iti bruvan kathaṃ tvaṃ ghore duḥkhe nimagno ’si? śatrusūdana! kim ātmaghātaṃ kartum icchasi? kirīṭin vīra! sādhu-puruṣāḥ kadācana naivam ācariṣyan” iti ||

Sañjaya said: Hearing those words of Pārtha (Arjuna), Śrī Kṛṣṇa—foremost among the righteous—spoke to Dhanañjaya: “Pārtha, why have you sunk into such terrible grief merely because you addressed King Yudhiṣṭhira as ‘you’? O slayer of foes, do you wish to destroy yourself? O crowned hero, the good and noble have never acted in such a way.”

निशम्यhaving heard
निशम्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootनि-शम् (धातु: शम्/शमुँ) → निशम् (श्रवणे/अवधारणे)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, having heard
तत्that (speech/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थO son of Pṛthā (Arjuna)
पार्थ:
Sampradana
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
वचःspeech, words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
उवाचsaid, spoke
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
धनञ्जयम्Dhanañjaya (Arjuna)
धनञ्जयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनञ्जय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
धर्मभूतानाम्of the righteous (those whose nature is dharma)
धर्मभूतानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootधर्मभूत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
वरिष्ठःthe best, the foremost
वरिष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of वृ/वर)
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Pārtha, Dhanañjaya, Śatrusūdana, Kirīṭin)
K
Kṛṣṇa
Y
Yudhiṣṭhira

Educational Q&A

Kṛṣṇa restrains Arjuna from collapsing into despair and from any thought of self-harm, emphasizing that momentary lapses in etiquette or speech should not lead to destructive guilt; noble conduct requires steadiness, self-command, and proportional response.

After Arjuna speaks in a way that troubles him—addressing Yudhiṣṭhira too familiarly—he is overwhelmed by remorse. Sañjaya reports that Kṛṣṇa, described as foremost among the righteous, rebukes and steadies Arjuna, questioning his plunge into grief and warning that the virtuous do not resort to self-destruction.