Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

Karṇa-parva Adhyāya 58 — Arjuna’s Arrow-Storm and Relief of Bhīmasena

धृष्टझ्ुम्नस्तु समरे द्रौणेश्चिच्छेद कार्मुकम्‌ । तदपास्य भनुद्रौणिरन्यदादाय कार्मुकम्‌,हयान्‌ सूतं रथं चैव निमेषाद्‌ व्यधमच्छरै: । धष्टद्युम्नने समरांगणमें अश्वत्थामाके धनुषको काट डाला। राजेन्द्र! तब वेगवान्‌ अश्वत्थामाने उस कटे हुए धनुषको फेंककर दूसरा धनुष और विषधर सर्पोके समान भयंकर बाण हाथमें लेकर उनके द्वारा पलक मारते-मारते धृष्टद्युम्नके धनुष, शक्ति, गदा, ध्वज, अश्व, सारथि एवं रथको तहस-नहस कर दिया

dhṛṣṭadyumnas tu samare drauṇeś ciccheda kārmukam | tad apāsya bhanu-drauṇir anyad ādāya kārmukam, hayān sūtaṁ rathaṁ caiva nimeṣād vyadhamac charaiḥ |

Sañjaya said: In the thick of battle, Dhṛṣṭadyumna cut down Aśvatthāman’s bow. Casting aside the severed weapon, the radiant son of Droṇa instantly seized another bow and, with a swift shower of arrows, in a blink struck down Dhṛṣṭadyumna’s horses, charioteer, and chariot.

धृष्टद्युम्नःDhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नः:
Karta
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
द्रौणेश्of the son of Drona (Ashvatthaman)
द्रौणेश्:
TypeNoun
Rootद्रौणि
FormMasculine, Genitive, Singular
चिच्छेदcut/broke
चिच्छेद:
TypeVerb
Rootछिद्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
कार्मुकम्bow
कार्मुकम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्मुक
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that (bow)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अपास्यhaving cast away
अपास्य:
TypeVerb
Rootअप + अस्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada
भानुद्रौणिःBhanu-drauni (Ashvatthaman, 'Drauni like the sun')
भानुद्रौणिः:
Karta
TypeNoun
Rootभानुद्रौणि
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्यत्another
अन्यत्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ + दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada
कार्मुकम्bow
कार्मुकम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्मुक
FormNeuter, Accusative, Singular
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Plural
सूतम्charioteer
सूतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Accusative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
निमेषात्within a blink (of an eye)
निमेषात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनिमेष
FormMasculine, Ablative, Singular
व्यधमत्smashed/struck down
व्यधमत्:
TypeVerb
Rootव्य् + धम्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛṣṭadyumna
A
Aśvatthāman (Drauṇi, son of Droṇa)
D
Droṇa
B
bow (kārmuka)
A
arrows (śara)
H
horses (haya)
C
charioteer (sūta)
C
chariot (ratha)

Educational Q&A

The verse highlights how quickly warfare turns: even when a warrior suffers a setback (his bow cut), determination and skill can produce immediate retaliation. Ethically, it points to the tragic logic of battle—success is measured by disabling the opponent’s supports (horses, charioteer, chariot), showing how violence rapidly intensifies rather than resolves conflict.

Dhṛṣṭadyumna severs Aśvatthāman’s bow. Aśvatthāman throws it away, takes up another bow, and in an instant showers arrows that destroy Dhṛṣṭadyumna’s chariot-team and chariot apparatus (horses, charioteer, and chariot), turning the exchange decisively.