Shloka 10
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा स्त्रीणां च आर्तनादः
Dhṛtarāṣṭra’s Collapse and the Lament of the Palace Women
Devanagari script
पश्यध्वं च महात्मानं कर्ण वैकर्तनं युधि । प्रचरन्तं महेष्वासं दिव्यैरस्त्रैमहाबलम्,“देखिये, महामना, महाधनुर्धर और महाबली वैकर्तन कर्ण अपने दिव्यास्त्रोंके साथ किस प्रकार युद्धमें विचर रहा है?
Transliteration
paśyadhvaṃ ca mahātmānaṃ karṇa vaikartanaṃ yudhi | pracarantaṃ maheṣvāsaṃ divyair astrair mahābalam ||
Translation
Sañjaya said: “Behold Karṇa, the son of the charioteer (Vaikartana)—a great-souled, mighty-armed master archer—moving about on the battlefield, wielding his divine weapons. See how his power and prowess range through the war.”
Word by Word
पश्यध्वम्see (you all)!
पश्यध्वम्:
TypeVerb
Rootपश् (दृश्-अर्थे)
Formलोट् (imperative), मध्यम, बहुवचन, परस्मैपद
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
महात्मानम्the great-souled one
महात्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहात्मन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वैकर्तनम्Vaikartana (son of the cutter; epithet of Karna)
वैकर्तनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैकर्तन
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रचरन्तम्moving about, ranging
प्रचरन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-चर्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महेष्वासम्the great archer (lit. great-bowman)
महेष्वासम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहेष्वास
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दिव्यैःwith divine
दिव्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदिव्य
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अस्त्रैःweapons/missiles
अस्त्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootअस्त्र
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
महाबलम्very mighty/strong
महाबलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहाबल
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
Karna (Vaikartana)D
divyāstra (divine weapons)B
battlefield (yudhi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes