Shloka 25
द्रोणपर्व — अध्याय ८७: सात्यकेरनुयात्रा
Sātyaki’s resolve and departure to reach Arjuna
Devanagari script
प्रत्याचष्ट स दाशार्हमृषभं सर्वधन्विनाम् । अनुनेयानि जल्पन्तमनयान्नान्वपद्यत,परंतु उसने सम्पूर्ण धनुर्धरोंमें श्रेष्ठ भगवान् श्रीकृष्णकी बात माननेसे इनकार कर दिया। यद्यपि वे अनुनयपूर्ण वचन बोलते थे, तथापि दुर्योधनने अन्यायवश उन्हें नहीं माना
Translation
But Duryodhana refused and would not accept the words of the Dāśārha—Śrī Kṛṣṇa, the foremost of all bowmen. Though He spoke in gentle, conciliatory entreaty, Duryodhana, through injustice, did not heed Him.
Word by Word
प्रत्याचष्टreplied/answered back
प्रत्याचष्ट:
TypeVerb
Rootप्रति-आ-चक्ष्
Formलिट् (परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दाशार्हम्the Dāśārha (Krishna)
दाशार्हम्:
Karma
TypeNoun
Rootदाशार्ह
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ऋषभम्bull; best one
ऋषभम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋषभ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वधन्विनाम्of all archers
सर्वधन्विनाम्:
TypeNoun
Rootसर्व-धन्विन्
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अनुनेयानिconciliatory (words)
अनुनेयानि:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुनेय
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
जल्पन्तम्speaking
जल्पन्तम्:
TypeVerb
Rootजल्प्
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अन्not
अन्:
TypeIndeclinable
Rootन
अनयान्unjust courses/ways
अनयान्:
Karma
TypeNoun
Rootअनय
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अन्वपद्यतfollowed/assented to
अन्वपद्यत:
TypeVerb
Rootअनु-आपद्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes