Next Verse

Shloka 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ई श्लोक मिलाकर कुल ३७३६ “लोक हैं।) #स्न मान () अमन षडशीरत्याधिकशततमोब< ध्याय: पाण्डववीरोंका द्रोणाचार्यपर आक्रमण, द्रुपदके पौत्रों तथा ट्रुपद एवं विराट आदिका वध, धृष्टद्युम्नकी प्रतिज्ञा और दोनों दलोंमें घमासान युद्ध संजय उवाच त्रिभागमात्रशेषायां रात्र्यां युद्धमवर्तत । कुरूणां पाण्डवानां च संहृष्टानां विशाम्पते,संजय कहते हैं--प्रजानाथ! उस समय जब रात्रिके पंद्रह मुहूर्तोंमेंसे तीन मुहूर्त ही शेष रह गये थे, हर्ष तथा उत्साहमें भरे हुए कौरवों तथा पाण्डवोंका युद्ध आरम्भ हुआ

sañjaya uvāca |

tribhāgamātraśeṣāyāṁ rātryāṁ yuddham avartata |

kurūṇāṁ pāṇḍavānāṁ ca saṁhṛṣṭānāṁ viśāmpate ||

Sañjaya said: O lord of the people, when only a third of the night remained, the battle surged on—between the Kurus and the Pāṇḍavas, both sides exhilarated and fired with martial ardor.

संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
त्रिभागमात्रशेषायाम्when only a third part remained
त्रिभागमात्रशेषायाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootत्रिभागमात्रशेषा
FormFeminine, Locative, Singular
रात्र्याम्in the night
रात्र्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Locative, Singular
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
अवर्ततwent on / took place
अवर्तत:
TypeVerb
Rootवृत्
FormImperfect (Anadyatana-bhuta), Third, Singular, Atmanepada
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
संहृष्टानाम्of the exhilarated / delighted (ones)
संहृष्टानाम्:
TypeAdjective
Rootसंहृष्ट
FormMasculine, Genitive, Plural
विशाम्पतेO lord of the people (king)
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by viśāmpate)
K
Kurus (Kauravas)
P
Pāṇḍavas
N
Night (rātri)