Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

रक्ष कर्ण रणे यत्तो वृतः सैन्येन मानद,अभियाति द्रुतं कर्ण तद्‌ वारय महारथम्‌ । संजय कहते हैं--राजन! युद्धस्थलमें इस प्रकार कर्णका वध करनेकी इच्छासे उद्यत हुए घटोत्कचको सूतपुत्रके रथकी ओर आते देख आपके पुत्र दुर्योधनने दःशासनसे इस प्रकार कहा--'भाई! यह राक्षस रणभूमिमें कर्णका वेगपूर्वक पराक्रम देखकर तीव्र गतिसे उसपर आक्रमण कर रहा है; अतः उस महारथी घटोत्कचको रोको

sañjaya uvāca |

rakṣa karṇa raṇe yatto vṛtaḥ sainyena mānada |

abhiyāti drutaṃ karṇa tad vārayā mahāratham ||

Sañjaya said: “O King, protect Karṇa in the battle. That mighty warrior—Ghaṭotkaca—surrounded by his troops and intent on slaying Karṇa, is rushing swiftly toward the charioteer’s son. Therefore, restrain that great chariot-fighter.”

रक्षprotect (him)
रक्ष:
Karma
TypeVerb
Rootरक्ष्
Formलोट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
कर्णKarna
कर्ण:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यत्तःalert, prepared
यत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootयत
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta
TypeVerb
Rootवृत (√वृ)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सैन्येनby the army
सैन्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसैन्य
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
मानदO giver of honor (epithet)
मानद:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमानद
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
अभियातिadvances/attacks
अभियाति:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-या
Formलट्, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
द्रुतम्swiftly
द्रुतम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootद्रुत
कर्णO Karna
कर्ण:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्ण
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तत्that (one)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वारयrestrain/stop (him)
वारय:
Karma
TypeVerb
Rootवारय् (णिजन्त of √वृ/√वार् in sense 'to restrain')
Formलोट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
महारथम्the great chariot-warrior
महारथम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहारथ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa
G
Ghaṭotkaca
D
Duryodhana
D
Duḥśāsana
B
battlefield (raṇa)
C
chariot (ratha)

Educational Q&A

In the epic’s war-ethic, leadership entails immediate protective action when a principal warrior is threatened. The verse highlights vigilance, alliance-duty, and strategic restraint—responding to danger swiftly to prevent an imbalance in the battle.

Sañjaya reports that Ghaṭotkaca, intent on killing Karṇa and supported by his forces, is rapidly advancing toward Karṇa’s chariot. The Kaurava side (as elaborated in the Hindi gloss) urges that he be stopped—Duryodhana instructs Duḥśāsana to restrain the attacking mahāratha.