Shloka 9

Droṇa-parva Adhyāya 114 — Karṇa–Bhīmasena Missile Exchange, Disarmament, and Arjuna’s Intervention

Devanagari script

तवाज्ञां शिरसा गृह पाण्डवार्थमहं प्रभो । भिच््वेदं दुर्भिदं सैन्यं प्रयास्पे नरपुड़व,'प्रभो! नरश्रेष्ठ! मैं आपकी आज्ञा शिरोधार्य करके पाण्डुनन्दन अर्जुनके लिये इस दुर्भद्य सैन्यव्यूहका भेदनकर उनके पास जाऊँगा

Transliteration

tavājñāṃ śirasā gṛhya pāṇḍavārtham ahaṃ prabho | bhittvedaṃ durbhidaṃ sainyaṃ prayāsye narapuṅgava ||

Translation

Sañjaya said: “O lord, taking your command upon my head, for the sake of the Pāṇḍavas I shall go. Having broken through this hard-to-breach army-formation, I will make my way to Arjuna, best of men.”

Word by Word

• तव: of you / your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्
• Form: —, षष्ठी, एकवचन

• आज्ञाम्: command, order
• आज्ञाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: आज्ञा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• शिरसा: with (my) head; on the head (i.e., respectfully)
• शिरसा: करण
• Type: Noun
• Root: शिरस्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• गृह्य: having taken / accepting
• गृह्य: —
• Type: Verb
• Root: ग्रह्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव, —

• पाण्डव-अर्थम्: for the sake of the Pāṇḍavas
• पाण्डव-अर्थम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्थ
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, प्रथमा, एकवचन

• प्रभो: O lord
• प्रभो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: प्रभु
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• भित्त्वा: having split / having broken through
• भित्त्वा: —
• Type: Verb
• Root: भिद्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव, —

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दुर्भिदम्: hard to pierce / difficult to break
• दुर्भिदम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दुर्भिद
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सैन्यम्: army, host
• सैन्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सैन्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रयास्ये: I shall go / I will proceed
• प्रयास्ये: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (प्र-√या)
• Form: लृट् (भविष्यत्), उत्तम, एकवचन, आत्मनेपद

• नरपुङ्गव: O bull among men / best of men
• नरपुङ्गव: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: नरपुङ्गव
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Pāṇḍavas
• Arjuna