Shloka 19
धर्मराजस्य चिन्ता, भीमसेनप्रेषणम्, द्रोणानीकप्रवेशप्रयत्नः
Yudhiṣṭhira’s Anxiety and the Dispatch of Bhīma; Attempted Breakthrough into Droṇa’s Formation
Devanagari script
विनिः:श्वसन्तस्ते राजन् भग्नदंष्टा इवोरगा: । धिगहो धिग्गतः पार्थ: कृष्णश्रेत्यब्रुवन् पृथक्,राजन! टूटे दाँतवाले सर्पोके समान लंबी साँस खींचते हुए वे पृथक्-पृथक् कहने लगे --“अहो! हमें धिक्कार है, धिक्कार है, अर्जुन और श्रीकृष्ण तो चले गये”
Transliteration
sañjaya uvāca |
viniḥśvasantas te rājan bhagnadaṃṣṭrā ivoragāḥ |
dhig aho dhig gataḥ pārthaḥ kṛṣṇaś cety abruvan pṛthak ||
Translation
Sañjaya said: O King, those warriors, heaving long sighs like serpents with broken fangs, spoke separately in despair: “Shame on us—shame! Arjuna has gone, and Kṛṣṇa as well.”
Word by Word
विनिःश्वसन्तःbreathing out heavily, sighing
विनिःश्वसन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootविनिःश्वस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, पुं, प्रथमा, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
भग्नदंष्टाःwith broken fangs/teeth
भग्नदंष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootभग्न-दंष्टा
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
इवlike, as if
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
उरगाःserpents
उरगाः:
Karta
TypeNoun
Rootउरग
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
धिक्shame! fie!
धिक्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootधिक्
अहोalas! ah!
अहो:
Karma
TypeIndeclinable
Rootअहो
धिक्shame! fie!
धिक्:
Karma
TypeIndeclinable
Rootधिक्
गतःgone
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुं, प्रथमा, एकवचन
पार्थःArjuna (son of Pritha)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
कृष्णःKrishna
कृष्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्ण
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
Karma
TypeIndeclinable
Rootइति
अब्रुवन्they said
अब्रुवन्:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतन भूत), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
पृथक्separately, each apart
पृथक्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraA
Arjuna (Pārtha)K
KṛṣṇaK
Kaurava warriors (implied speakers)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes