Shloka 12
भीष्मरक्षण-उद्योगः, शिखण्डि-विवर्जनं, सर्वतोभद्र-व्यूहः
Protection of Bhīṣma, Exemption of Śikhaṇḍin, and the Sarvatobhadra Array
Devanagari script
पतत्यथ गजे चापि वड्भानामीश्वरो बली । जवेन समभिद्रुत्य जगाम धरणीतलम्,हाथीके गिरते समय बलवान वंगनरेश उसकी पीठसे वेगपूर्वक कूदकर धरतीपर आ गये
Transliteration
pataty atha gaje cāpi vaṅgānām īśvaro balī | javena samabhidrutya jagāma dharaṇītalम् |
Translation
Sanjaya said: As the elephant fell, the mighty lord of the Vāṅgas swiftly sprang away with speed and came down to the ground.
Word by Word
पततिfalls
पतति:
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
गजेon/at the elephant
गजे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगज
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वङ्गानाम्of the Vangas
वङ्गानाम्:
TypeNoun
Rootवङ्ग
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
ईश्वरःthe lord/king
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बलीstrong, mighty
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जवेनwith speed
जवेन:
Karana
TypeNoun
Rootजव
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
समभिद्रुत्यhaving rushed/charged
समभिद्रुत्य:
TypeVerb
Rootसम् + अभि + द्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव), कर्तरि
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (परोक्ष/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन
धरणीतलम्the surface of the earth/ground
धरणीतलम्:
Karma
TypeNoun
Rootधरणी-तल
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
स
संजय (Sañjaya)व
वङ्गानाम् ईश्वरः (lord/king of Vanga)ग
गज (elephant)ध
धरणीतल (ground/earth)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes