Shloka 48
भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः
Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal
Devanagari script
तिष्ठ तिछ्ठेति चामन्त्रय दुष्कर्ण भ्रातुरग्रत: । मुमोचास्मै शितान् बाणान् ज्वलितान् पन्नगानिव,फिर भाईके सामने ही दुष्कर्णसे 'खड़ा रह, खड़ा रह” ऐसा कहकर उसके ऊपर प्रज्वलित सर्पोंके समान तीखे बाणोंका प्रहार किया
Transliteration
tiṣṭha tiṣṭheti cāmantarya duṣkarṇaṁ bhrātur agrataḥ | mumocāsmai śitān bāṇān jvalitān pannagān iva ||
Translation
Sañjaya said: Calling out to Duṣkarṇa, “Stand! Stand!”, and doing so right before his brother, he loosed upon him sharp arrows—blazing like serpents—an act that heightens the ferocity and humiliation of the battlefield encounter.
Word by Word
तिष्ठstand (still)!
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
तिष्ठstand (still)!
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आमन्त्र्यhaving addressed/called
आमन्त्र्य:
TypeVerb
Rootआ-√मन्त्र् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्ययभाव), कर्तरि, अव्यय (क्त्वान्त)
दुष्कर्णम्Dushkarna (name)
दुष्कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुष्कर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भ्रातुःof (his) brother
भ्रातुः:
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अग्रतःin front (of), before
अग्रतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः
मुमोचreleased/shot
मुमोच:
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, प्राचीनकथन-प्रयोगः), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradana
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
शितान्sharp
शितान्:
TypeAdjective
Rootशित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
बाणान्arrows
बाणान्:
Karma
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ज्वलितान्blazing, flaming
ज्वलितान्:
TypeAdjective
Rootज्वलित (प्रातिपदिक; √ज्वल् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन, क्त
पन्नगान्serpents
पन्नगान्:
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DuṣkarṇaB
brother (bhrātṛ)A
arrows (bāṇa)S
serpents (pannaga)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes