अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
राजन! जैसे युद्धमें देवराज इन्द्र दैत्योंपर कुपित होते हैं, उसी प्रकार आपके पुत्रोंपर धृष्टद्युम्नका क्रोध बहुत बढ़ा हुआ था। उसके मोहनास्त्रके प्रयोगसे अपनी चेतना और धैर्य खोकर आपके नरवीर पुत्र रणभूमिमें मोहित हो गये ।। प्रदुद्रुवु: कुरवश्वैव सर्वे सवाजिनागा: सरथा: समन्तात् । परीतकालानिव नष्टसंज्ञान् मोहोपेतांस्तव पुत्रान् निशम्य,आपके पुत्रोंको मोहसे युक्त एवं मरे हुएके समान अचेत हुआ देख समस्त कौरव- सैनिक हाथी, घोड़े तथा रथसहित सब ओर भाग चले
sañjaya uvāca |
rājan! yathā yuddhe devarāja indro daityeṣu kupito bhavati, tathā tava putreṣu dhṛṣṭadyumnasya krodho bahu vardhitaḥ | tasya mohanāstrasya prayogena svāṃ cetanāṃ dhairyaṃ ca vihāya tava naravīrāḥ putrā raṇabhūmau mohitaḥ abhavan ||
pradudruvuḥ kuravaś caiva sarve savājināgāḥ sarathāḥ samantāt |
parītakālān iva naṣṭasaṃjñān mohopetāṃs tava putrān niśamya ||
Sañjaya said: O King, as Indra, lord of the gods, grows wrathful against the Daityas in battle, so did Dhrishtadyumna’s anger blaze against your sons. By casting his deluding weapon, your heroic sons lost awareness and steadiness and were bewildered on the field. Seeing your sons overcome by illusion—senseless, as though already seized by Death—all the Kuru troops, with chariots, horses, and elephants, fled in every direction.
संजय उवाच