Shloka 35
Adhyāya 51: Kṛṣṇa’s Leave-Taking and Departure for Dvārakā (द्वारकागमनानुमति)
Devanagari script
आयोज्य सर्वसंस्कारान् संयम्यात्मानमात्मनि | स तद् ब्रह्म शुभं वेत्ति यस्माद् भूयो न विद्यते,जो चित्तको शुद्ध करनेवाले सम्पूर्ण संस्कारोंका सम्पादन करके मनको आत्माके ध्यानमें लगा देता है, वही उस कल्याणमय ब्रह्मको प्राप्त करता है, जिससे बड़ा कोई नहीं है
Translation
Having set in order all purifying disciplines (saṃskāra), and restraining oneself by fixing the mind within the Self, one comes to know that auspicious Brahman, than which there is nothing higher.
Word by Word
आयोज्यhaving performed/arranged
आयोज्य:
TypeVerb
Rootआ-युज् (योज्)
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
सर्वसंस्कारान्all purificatory rites/observances
सर्वसंस्कारान्:
Karma
TypeNoun
Rootसर्वसंस्कार (संस्कार)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
संयम्यhaving restrained/controlled
संयम्य:
TypeVerb
Rootसम्-यम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
आत्मानम्the self/mind (oneself)
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
आत्मनिin the Self
आत्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
ब्रह्मBrahman (the Absolute)
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
शुभम्auspicious/beneficial
शुभम्:
TypeAdjective
Rootशुभ
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
वेत्तिknows/realizes
वेत्ति:
TypeVerb
Rootविद्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
यस्मात्from which
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुं, पञ्चमी, एकवचन
भूयःagain/further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विद्यतेis found/exists
विद्यते:
TypeVerb
Rootविद् (विद्/विद्- to be found; passive of √विद् in sense 'exists/is found')
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन, कर्मणि/भावे
Speaker
वायुदेव उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes