Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

तमोगुण-निरूपण

Analysis of Tamas and its Marks

परिवादकथा नित्य देवब्राह्मणवैदिकी,देवता, ब्राह्मण और वेदकी सदा निन्दा करना, दान न देना, अभिमान, मोह, क्रोध, असहनशीलता और प्राणियोंके प्रति मात्सर्य--ये सब तामस बर्ताव हैं

parivāda-kathā nityaṁ deva-brāhmaṇa-vaidikī | adānaṁ māna-moha-krodhāḥ asahiṣṇutā ca prāṇiṣu mātsaryaṁ—etāni sarvāṇi tāmasāni vartanāni ||

Vāyu said: “To habitually engage in slanderous talk—especially against the gods, Brahmins, and the Vedic tradition—along with refusing to give, pride, delusion, anger, intolerance, and envy toward living beings: all of these are forms of tāmasic conduct.”

परिवादकथाtalk of slander/defamation
परिवादकथा:
Karta
TypeNoun
Rootपरिवादकथा (परिवाद + कथा)
FormFeminine, Nominative, Singular
नित्यalways/constantly
नित्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनित्य
FormNeuter, Accusative, Singular
देवब्राह्मणवैदिकीconcerning gods, brahmins, and the Veda (Vedic matters)
देवब्राह्मणवैदिकी:
Karta
TypeAdjective
Rootदेवब्राह्मणवैदिकी (देव + ब्राह्मण + वैदिकी)
FormFeminine, Nominative, Singular
देवताdeities
देवता:
Karma
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Accusative, Plural
ब्राह्मणbrahmins
ब्राह्मण:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Accusative, Plural
वेदthe Veda
वेद:
Karma
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Accusative, Singular
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
निन्दाcensure/blame
निन्दा:
Karma
TypeNoun
Rootनिन्दा
FormFeminine, Accusative, Singular
करणम्doing/performing
करणम्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (करण)
FormNeuter, Nominative, Singular
दानgift/charity
दान:
Karma
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
ददातिgives
ददाति:
TypeVerb
Rootदा
FormPresent, Third, Singular
अभिमानpride/egoism
अभिमान:
Karta
TypeNoun
Rootअभिमान
FormMasculine, Nominative, Singular
मोहdelusion
मोह:
Karta
TypeNoun
Rootमोह
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोधanger
क्रोध:
Karta
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Nominative, Singular
असहनशीलताintolerance
असहनशीलता:
Karta
TypeNoun
Rootअसहनशीलता (असहनशील + ता)
FormFeminine, Nominative, Singular
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
TypeNoun
Rootप्राणिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रतिtowards/against
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
मात्सर्यम्envy/spite
मात्सर्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootमात्सर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तामसाःtamasic (born of darkness)
तामसाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतामस
FormMasculine, Nominative, Plural
आचाराःconduct/behaviours
आचाराः:
Karta
TypeNoun
Rootआचार
FormMasculine, Nominative, Plural
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyu)
देव (Devas)
ब्राह्मण (Brāhmaṇas)
वेद (Veda / Vedic tradition)
प्राणी (living beings)

Educational Q&A

The verse defines tāmasic conduct through concrete ethical markers: habitual slander (especially of sacred authorities), refusal to give, and inner vices—pride, delusion, anger, intolerance, and envy toward beings—showing that tamas expresses itself both in speech and in social/moral behavior.

Vāyu is speaking as a moral instructor, enumerating behaviors that characterize tamas. The focus is didactic: identifying traits to be avoided in order to uphold dharma and cultivate a purer disposition.