अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory
Mahābhārata 14.30
बुद्धिर्वाच नेमे बाणास्तरिष्यन्ति मामलर्क कथंचन । तवैव मर्म भेत्स्यन्ति भिन्नमर्मा मरिष्यसि । अन्यान् बाणान् समीक्षस्व यैस्त्वं मां सूदयिष्यसि,बुद्धि बोली--अलर्क! ये बाण मेरा किसी प्रकार भी स्पर्श नहीं कर सकते। इनसे तुम्हारा ही मर्म विदीर्ण होगा और मर्म विदीर्ण होनेपर तुम्हीं मरोगे। जिनकी सहायतासे मुझे मार सकोगे, वे बाण तो कोई और ही हैं। उनके विषयमें विचार करो
buddhir uvāca neme bāṇās tariṣyanti mām alarka kathaṃcana | tavaiva marma bhetsyanti bhinnamarmā mariṣyasi | anyān bāṇān samīkṣasva yais tvaṃ māṃ sūdayiṣyasi |
Buddhi said: “Alarka, these arrows will not reach me in any way. Rather, they will pierce your own vital spots; with your vitals shattered, you will die. Consider other ‘arrows’—other means—by which you could truly overcome me.”
अलर्क उवाच