Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Adhyāya 11 — Maṇḍala-vicāra and Ṣāḍguṇya-prayoga

Circle-of-Kings Analysis and the Six Policies

परिक्लिष्टो हि भीमो5पि हिमवृष्टयातपादिभि: । दुःखैर्बहुविधैर्धीमानरण्ये विदितं तव,“आपको तो मालूम ही है कि वनमें हिम, वर्षा और धूप आदि नाना प्रकारके दुःखोंसे बुद्धिमान्‌ भीमसेनको बड़ा कष्ट उठाना पड़ा है

parikliṣṭo hi bhīmo 'pi himavṛṣṭyātapādibhiḥ | duḥkhair bahuvidhair dhīmān araṇye viditaṃ tava ||

Vaiśampāyana said: “Even Bhīma, though strong and discerning, was sorely afflicted in the forest by snow, rain, scorching sun, and many kinds of hardship—this you already know.”

परिक्लिष्टःafflicted, distressed
परिक्लिष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरिक्लिष्ट (क्लिश्-धातु से क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हिम-वृष्टि-आतप-आदिभिःby snow, rain, sun-heat, etc.
हिम-वृष्टि-आतप-आदिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootहिम + वृष्टि + आतप + आदि
FormMasculine, Instrumental, Plural
दुःखैःby sufferings, hardships
दुःखैः:
Karana
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Instrumental, Plural
बहुविधैःof many kinds
बहुविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहुविध
FormNeuter, Instrumental, Plural
धीमान्wise, intelligent
धीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
अरण्येin the forest
अरण्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअरण्य
FormNeuter, Locative, Singular
विदितम्known
विदितम्:
TypeAdjective
Rootविदित (विद्-धातु से क्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
तवto you / of you
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīma (Bhīmasena)
A
Araṇya (the forest)