Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Aṣṭāvakra–Strī-saṃvāda: Dhṛti, hospitality, and a dispute on autonomy

एताश्षान्याश्न वै वह्नयः प्रनृत्ताप्सरस: शुभा: । अवादयंश्न गन्धर्वा वाद्यानि विविधानि च,तदनन्तर उर्वरा, मिश्रकेशी, रम्भा, उर्वशी, अलम्बुषा, घृताची, चित्रा, चित्रांगदा, रुचि, मनोहरा, सुकेशी, सुमुखी, हासिनी, प्रभा, विद्युता, प्रशमी, दान्ता, विद्योता और रति-ये तथा और भी बहुत-सी शुभलक्षणा अप्सराएँ नृत्य करने लगीं और गन्धर्वगण नाना प्रकारके बाजे बजाने लगे

etāś cānyāś ca vai vahnyo nṛttāpsarasaḥ śubhāḥ | avādayaṃś ca gandharvā vādyāni vividhāni ca || tadanantaram urvarā miśrakeśī rambhā urvaśī alambuṣā ghṛtācī citrā citrāṅgadā ruciḥ manoharā sukeśī sumukhī hāsinī prabhā vidyutā praśamī dāntā vidyotā ratiś ca—ityādayaḥ ||

Bhishma said: “Then many other auspicious Apsarases—radiant like flames—began to dance, and the Gandharvas played instruments of many kinds. After that, Urvarā, Miśrakeśī, Rambhā, Urvaśī, Alambuṣā, Ghṛtācī, Citrā, Citrāṅgadā, Ruci, Manoharā, Sukeśī, Sumukhī, Hāsinī, Prabhā, Vidyutā, Praśamī, Dāntā, Vidyotā, and Rati—along with many more Apsarases marked by auspicious signs—took up the dance, while the Gandharva hosts continued their varied music.”

एताःthese
एताः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Plural
अन्याःother
अन्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormFeminine, Nominative, Plural
वह्नयःfires (Agni-s)
वह्नयः:
Karta
TypeNoun
Rootवह्नि
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रनृत्ताःhaving begun to dance / dancing forth
प्रनृत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-नृत्
FormFeminine, Nominative, Plural
अप्सरसःapsarases (celestial nymphs)
अप्सरसः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्सरस्
FormFeminine, Nominative, Plural
शुभाःauspicious, beautiful
शुभाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ
FormFeminine, Nominative, Plural
अवादयन्played (instruments)
अवादयन्:
TypeVerb
Rootअव-वादय्
FormImperfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
गन्धर्वाःgandharvas
गन्धर्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
वाद्यानिmusical instruments
वाद्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootवाद्य
FormNeuter, Accusative, Plural
विविधानिvarious
विविधानि:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तरम्after that, thereafter
अनन्तरम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर
उर्वराUrvārā (name of an apsaras)
उर्वरा:
Karta
TypeProperNoun
Rootउर्वरा
FormFeminine, Nominative, Singular
मिश्रकेशीMiśrakeśī (name; 'having mixed/variegated hair')
मिश्रकेशी:
Karta
TypeProperNoun
Rootमिश्रकेशी
FormFeminine, Nominative, Singular
रम्भाRambhā
रम्भा:
Karta
TypeProperNoun
Rootरम्भा
FormFeminine, Nominative, Singular
उर्वशीUrvaśī
उर्वशी:
Karta
TypeProperNoun
Rootउर्वशी
FormFeminine, Nominative, Singular
अलम्बुषाAlambuṣā
अलम्बुषा:
Karta
TypeProperNoun
Rootअलम्बुषा
FormFeminine, Nominative, Singular
घृताचीGhṛtācī
घृताची:
Karta
TypeProperNoun
Rootघृताची
FormFeminine, Nominative, Singular
चित्राCitrā
चित्रा:
Karta
TypeProperNoun
Rootचित्रा
FormFeminine, Nominative, Singular
चित्राङ्गदाCitrāṅgadā (name; 'having variegated ornaments/limbs')
चित्राङ्गदा:
Karta
TypeProperNoun
Rootचित्राङ्गदा
FormFeminine, Nominative, Singular
रुचिःRuci (name)
रुचिः:
Karta
TypeProperNoun
Rootरुचि
FormFeminine, Nominative, Singular
मनोहराManoharā (name; 'mind-enchanting')
मनोहरा:
Karta
TypeProperNoun
Rootमनोहर
FormFeminine, Nominative, Singular
सुकेशीSukeśī (name; 'having beautiful hair')
सुकेशी:
Karta
TypeProperNoun
Rootसुकेशी
FormFeminine, Nominative, Singular
सुमुखीSumukhī (name; 'having a lovely face')
सुमुखी:
Karta
TypeProperNoun
Rootसुमुखी
FormFeminine, Nominative, Singular
हासिनीHāsinī (name; 'smiling one')
हासिनी:
Karta
TypeProperNoun
Rootहासिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रभाPrabhā (name; 'splendour')
प्रभा:
Karta
TypeProperNoun
Rootप्रभा
FormFeminine, Nominative, Singular
विद्युताVidyutā (name; 'lightning')
विद्युता:
Karta
TypeProperNoun
Rootविद्युता
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रशमीPraśamī (name)
प्रशमी:
Karta
TypeProperNoun
Rootप्रशमी
FormFeminine, Nominative, Singular
दान्ताDāntā (name; 'tamed/controlled')
दान्ता:
Karta
TypeProperNoun
Rootदान्त
FormFeminine, Nominative, Singular
विद्योताVidyotā (name; 'shining')
विद्योता:
Karta
TypeProperNoun
Rootविद्योता
FormFeminine, Nominative, Singular
रतिRati (name)
रति:
Karta
TypeProperNoun
Rootरति
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
तथाalso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अन्याःothers
अन्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormFeminine, Nominative, Plural
बह्व्यःmany
बह्व्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु
FormFeminine, Nominative, Plural
शुभलक्षणाःhaving auspicious marks
शुभलक्षणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभलक्षण
FormFeminine, Nominative, Plural
अप्सराःapsarases
अप्सराः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्सरस्
FormFeminine, Nominative, Plural
नृत्यdancing (as an action-noun/gerund-like usage)
नृत्य:
TypeIndeclinable
Rootनृत्य
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormTumun (infinitive)
प्रचक्रिरेbegan / set about (doing)
प्रचक्रिरे:
TypeVerb
Rootप्र-चक्र् (कृ)
FormPerfect, 3rd, Plural, Atmanepada
गन्धर्वगणाःgroups of gandharvas
गन्धर्वगणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगन्धर्वगण
FormMasculine, Nominative, Plural
नानाvarious
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
प्रकाराणिkinds, types
प्रकाराणि:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकार
FormMasculine, Accusative, Plural
बाजानिmusical instruments
बाजानि:
Karma
TypeNoun
Rootवाद्य
FormNeuter, Accusative, Plural
वादयितुम्to play (music)
वादयितुम्:
TypeVerb
Rootवादय्
FormTumun (infinitive)
प्रचक्रुःbegan / set about
प्रचक्रुः:
TypeVerb
Rootप्र-चक्र् (कृ)
FormPerfect, 3rd, Plural, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
A
Apsarases
G
Gandharvas
U
Urvarā
M
Miśrakeśī
R
Rambhā
U
Urvaśī
A
Alambuṣā
G
Ghṛtācī
C
Citrā
C
Citrāṅgadā
R
Ruci
M
Manoharā
S
Sukeśī
S
Sumukhī
H
Hāsinī
P
Prabhā
V
Vidyutā
P
Praśamī
D
Dāntā
V
Vidyotā
R
Rati
M
musical instruments (vādyāni)