Shloka 23
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
ब्रह्मादिपिपीलकान्तं जगत्स्थावरजङ्गमम् / पञ्चभूतात्मकं प्रोक्तं चतुर्वासनयान्वितम्
Transliteration
brahmādipipīlakāntaṃ jagatsthāvarajaṅgamam / pañcabhūtātmakaṃ proktaṃ caturvāsanayānvitam
Translation
From Brahmā down to the ant, the whole world—both the unmoving and the moving—is declared to be made of the five great elements and endowed with four vāsanās (latent tendencies).
Word by Word
ब्रह्म-आदि-पिपीलक-अन्तम्from Brahmā down to the ant
ब्रह्म-आदि-पिपीलक-अन्तम्:
Viśeṣaṇa of जगत् (विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् + आदि + पिपीलक + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—(ब्रह्मादि ... पिपीलकान्तम्) ‘from Brahmā etc. up to ants’ (अन्त-पर्यन्तार्थ)
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्थावर-जङ्गमम्(consisting of) immobile and mobile beings
स्थावर-जङ्गमम्:
Viśeṣaṇa of जगत् (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थावर + जङ्गम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (स्थावरं च जङ्गमं च)
पञ्च-भूत-आत्मकम्made of the five elements
पञ्च-भूत-आत्मकम्:
Viśeṣaṇa of जगत् (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चन् + भूत + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पञ्चभूतानाम् आत्मा/स्वरूपं यस्य)
प्रोक्तम्is said/declared
प्रोक्तम्:
Kriyā (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
चतुर्-वासनया-अन्वितम्endowed with four latent tendencies (vāsanās)
चतुर्-वासनया-अन्वितम्:
Viśeṣaṇa of जगत् (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + वासना + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः/सम्बन्धः (चतसृभिः वासनाभिः अन्वितम्)