Shloka 22
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
आदावुद्वाहिता वापि तद्विनाशे ऽन्यदः पिता / भोगेच्छोः साधनं सा तु न येग्याखिलकर्मसु
Transliteration
ādāvudvāhitā vāpi tadvināśe 'nyadaḥ pitā / bhogecchoḥ sādhanaṃ sā tu na yegyākhilakarmasu
Translation
At first there should be the duly wedded wife; if she is lost, the father gives another. She is a means for one who seeks enjoyment, yet she is not deemed fit to be joined to every rite.
Word by Word
आदौat first, in the beginning
आदौ:
Kālādhi-kriyāviśeṣaṇa (कालवाचक)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
उद्वाहिताthe married (woman) / one given in marriage
उद्वाहिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउद्वाहिता (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (particle: also/even)
तत्-विनाशेupon its destruction
तत्-विनाशे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + विनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य विनाशे)
अन्यदःgiving another (in marriage)
अन्यदः:
Viśeṣaṇa of Karta (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्यद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (giver of another)
पिताthe father
पिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भोग-इच्छोःof the desire for enjoyment
भोग-इच्छोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभोग + इच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भोगस्य इच्छा)
साधनम्means, instrument
साधनम्:
Pradhāna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootसाधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
साshe/that (woman)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तुbut, indeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
योज्याto be employed/used
योज्या:
Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → योज्य (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः—तव्यत्/यत्-अर्थे (fit to be employed/appointed)
अखिल-कर्मसुin all rites/acts
अखिल-कर्मसु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअखिल + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (अखिलानि कर्माणि)