Shloka 49
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
भ्रमन्मन्त्रानिलोद्धूतवेणुपत्राकृतिं च खे / भ्रमन्तीं भावयेन्नारीं योजनानां शतादपि
Transliteration
bhramanmantrāniloddhūtaveṇupatrākṛtiṃ ca khe / bhramantīṃ bhāvayennārīṃ yojanānāṃ śatādapi
Translation
In the sky she whirls, like a bamboo leaf lifted by the wind of mantra; one should visualize that woman spinning, even at a distance of a hundred yojanas.
Word by Word
भ्रमन्whirling
भ्रमन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभ्रमन् (कृदन्त; √भ्रम् धातु)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद); वर्तमानकृदन्त (शतृ) — ‘spinning/whirling’
मन्त्रincantation/spell
मन्त्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
अनिलwind
अनिल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
उद्धूतblown about
उद्धूत:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्धूत (कृदन्त; √धू धातु, उद्-उपसर्ग)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद); भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) — ‘blown up/whisked’
वेणुbamboo
वेणु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवेणु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
पत्रleaf
पत्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (समासपूर्वपद)
आकृतिम्form/shape
आकृतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पूर्वपदानां समाहार-समासेन विशेषिता — ‘form/shape’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
खेin the sky
खे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन — ‘in the sky/space’
भ्रमन्तीम्spinning
भ्रमन्तीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभ्रमन्ती (कृदन्त; √भ्रम् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) — ‘spinning’
भावयेत्should visualize
भावयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु) caus. भावय (णिच्)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष? actually तृतीयपुरुष-एकवचन; परस्मैपद — ‘should imagine/visualize’
नारीम्a woman
नारीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/परिमाण)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन — ‘of yojanas’
शतात्from a hundred
शतात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन — ‘from a hundred’
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/सम्भावना/अपि=‘even’