Shloka 14
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
ऋषयस्त्यक्ततपसो हतसन्ध्याश्च वैदिकाः / सर्वं च वैदिकं कर्म त्वया नाशितमंबिके
Transliteration
ṛṣayastyaktatapaso hatasandhyāśca vaidikāḥ / sarvaṃ ca vaidikaṃ karma tvayā nāśitamaṃbike
Translation
“O Ambikā, the ṛṣis have abandoned their tapas; the Vedic folk have lost the Sandhyā rites; and all Vedic observances have been ruined by you.”
Word by Word
ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
tyakta-tapasaḥhaving abandoned austerity
tyakta-tapasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottyakta (कृदन्त) + tapas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘येषां तपः त्यक्तं ते’ (describing ṛṣayaḥ)
hata-sandhyāḥwhose sandhyā rites were ruined/neglected
hata-sandhyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothata (कृदन्त) + sandhyā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘येषां सन्ध्या हता/नष्टा ते’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
vaidikāḥVedic (followers of Veda)
vaidikāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvaidika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ṛṣayaḥ’ इत्यस्य विशेषण
sarvamall
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘karma’ इत्यस्य विशेषण
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
vaidikamVedic
vaidikam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvaidika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘karma’ इत्यस्य विशेषण
karmaritual act, duty
karma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
tvayāby you
tvayā:
Kartṛ (कर्ता) / Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; कर्तृ-निर्देश (agent)
nāśitamdestroyed, ruined
nāśitam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√naś (धातु) → nāśita (कृदन्त, णिच्)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘karma’ इत्यस्य विधेय (predicate)
ambikeO Ambikā (Mother-goddess)
ambike:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootambikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन