Shloka 67
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
कमनीयस्मितज्योत्स्नामरिपूर्णकपोलभूः / जागर्ति भगवानादिदेवः कामेश्वरः शिवः
Transliteration
kamanīyasmitajyotsnāmaripūrṇakapolabhūḥ / jāgarti bhagavānādidevaḥ kāmeśvaraḥ śivaḥ
Translation
His cheeks are filled with moonlight born of a charming smile; the Blessed Lord, the Primal Deva—Kāmeśvara, Śiva—abides awake and watchful.
Word by Word
कमनीय-स्मित-ज्योत्स्ना-आमरी-पूर्ण-कपोल-भूःwhose cheeks are filled (bright) like a yak-tail fan with the moonlight of a charming smile
कमनीय-स्मित-ज्योत्स्ना-आमरी-पूर्ण-कपोल-भूः:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकमनीय (प्रातिपदिक) + स्मित (प्रातिपदिक) + ज्योत्स्ना (प्रातिपदिक) + आमरी (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक) + कपोल (प्रातिपदिक) + भू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—कमनीयस्मितज्योत्स्नया आमरीव पूर्णौ कपोलौ यस्य (बहु-उपमान-विशेषणसमास)
जागर्तिis awake / keeps watch
जागर्ति:
क्रिया (आख्यात)
TypeVerb
Rootजागृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आदि-देवःthe primeval god
आदि-देवः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषार्थः—देवानाम् आदिः (the primordial among gods)
काम-ईश्वरःKāmeśvara (Lord of Kāma/desire)
काम-ईश्वरः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष—कामस्य ईश्वरः (Lord of desire)
शिवःŚiva
शिवः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन