Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 66
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
संसारिणश्च रागान्धाबहुसंकल्पकल्पनाः / महाकुलाश्च पुरुषा विकल्पज्ञानधूसराः
Transliteration
saṃsāriṇaśca rāgāndhābahusaṃkalpakalpanāḥ / mahākulāśca puruṣā vikalpajñānadhūsarāḥ
Translation
Those who wander in saṃsāra are blinded by passion, fashioning countless intentions and imaginings; and even men of great lineage are dimmed by the dust of discriminative knowledge—vikalpa.
Word by Word
संसारिणःworldly beings
संसारिणः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootसंसारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
राग-अन्ध-बहु-संकल्प-कल्पनाःblind with passion, full of many imaginings/plans
राग-अन्ध-बहु-संकल्प-कल्पनाः:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootराग (प्रातिपदिक) + अन्ध (प्रातिपदिक) + बहु (प्रातिपदिक) + संकल्प (प्रातिपदिक) + कल्पना (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘रागेण अन्धाः, बहवः संकल्पाः कल्पनाः येषाम्’
महाकुलाःof great lineage
महाकुलाः:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमहाकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः—‘महत् कुलम्’/‘महाकुलसम्बद्धाः’
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
पुरुषाःmen/persons
पुरुषाः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
विकल्प-ज्ञान-धूसराःclouded by speculative knowledge
विकल्प-ज्ञान-धूसराः:
कर्ता-विशेषण (Kartā-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootविकल्प (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक) + धूसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘विकल्पजन्य-ज्ञानेन धूसराः’ (clouded by speculative knowledge)