Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 54
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
अत्र श्रीसोमनाथाख्यो वर्तते निर्मलाकृतिः / देवस्त्रलोक्यतिमिरध्वंसी संसारवर्तकः
Transliteration
atra śrīsomanāthākhyo vartate nirmalākṛtiḥ / devastralokyatimiradhvaṃsī saṃsāravartakaḥ
Translation
Here abides the glorious Śrī Somanātha, of stainless form— the Deva who destroys the darkness of the three worlds and sets the wheel of saṃsāra in motion.
Word by Word
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (adhikaraṇa; location)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
श्री-सोमनाथ-आख्यःnamed Śrī Somanātha
श्री-सोमनाथ-आख्यः:
कर्ता (kartā; subject qualifier)
TypeAdjective
Rootश्री + सोमनाथ + आख्य (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.); उपपद-तत्पुरुषः: 'सोमनाथ' इति आख्यः (named Somnātha); 'श्री' उपपद-विशेषण (honorific)
वर्ततेexists/abides
वर्तते:
क्रिया (kriyā)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (present indicative, 3rd sg., middle)
निर्मल-आकृतिःof pure form
निर्मल-आकृतिः:
कर्ता-सम्बन्धी विशेषण/विधेय (predicate noun/attribute)
TypeNoun
Rootनिर्मल + आकृति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (fem. nom. sg.); कर्मधारयः: निर्मला आकृतिः = 'pure form'
देवःthe god
देवः:
कर्ता (kartā; subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)
त्र-लोक्य-तिमिर-ध्वंसीdestroyer of the three-worlds’ darkness
त्र-लोक्य-तिमिर-ध्वंसी:
विशेषण (viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootत्रि + लोक्य + तिमिर + ध्वंसिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.); बहुपद-तत्पुरुषः: त्रिलोक्यस्य तिमिरस्य ध्वंसी = 'destroyer of the darkness of the three worlds'
संसार-वर्तकःsustainer/causer of saṃsāra
संसार-वर्तकः:
विशेषण (viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसंसार + वर्तक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.); षष्ठी-तत्पुरुषः: संसारस्य वर्तकः = 'one who causes/maintains worldly existence (cycle)'