Shloka 11
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
ततः कलकलारावकारिण्या सेनया वृतः / विशुक्रः पटु दध्वान सिंहनादं भयङ्करम्
Transliteration
tataḥ kalakalārāvakāriṇyā senayā vṛtaḥ / viśukraḥ paṭu dadhvāna siṃhanādaṃ bhayaṅkaram
Translation
Then, surrounded by an army raising a tumultuous din, Viśukra uttered a sharp and fearsome siṃhanāda—the lion’s roar.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Desha/Kala-adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) = ‘then/from there’
कलकल-आराव-कारिण्याwith (a force) making loud clamor
कलकल-आराव-कारिण्या:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootकलकल (प्रातिपदिक) + आराव (प्रातिपदिक) + कारिणी (प्रातिपदिक)
Formतृतीया एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; तत्पुरुषः (कलकलः आरावः येन सा कारिणी) = ‘making a clamor/uproar’ (Instrumental singular agreeing with ‘सेनया’)
सेनयाby/with the army
सेनया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formतृतीया एकवचन, स्त्रीलिङ्ग (Instrumental singular)
वृतःsurrounded
वृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवृत (कृदन्त; वृ धातु, क्त)
Formप्रथमा एकवचन, पुल्लिङ्ग; भूतकृदन्त (क्त) = ‘surrounded’
विशुक्रःViśukra
विशुक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविशुक्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा एकवचन, पुल्लिङ्ग
पटुsharply/loudly
पटु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपटु (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb) = ‘sharply, loudly, skillfully’
दध्वानroaring
दध्वान:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदध्वान् (कृदन्त; ध्वा/ध्वन् धातु, क्तवत्-प्राय)
Formप्रथमा एकवचन, पुल्लिङ्ग; वर्तमान/भाववाचक कृदन्त ‘दध्वान्’ = ‘ध्वनन्/नदन्’ (sounding/roaring)
सिंह-नादम्a lion-roar
सिंह-नादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक) + नाद (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन, पुल्लिङ्ग; तत्पुरुषः (सिंहस्य नादः)
भयङ्करम्terrifying
भयङ्करम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभयङ्कर (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणं ‘सिंहनादम्’ प्रति