Shloka 63
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
नकुलाघातसंशीर्णफणाचक्रैर्विनिर्गतैः / फणयस्तन्महाद्रोहवह्विज्वाला इवाबभुः
Transliteration
nakulāghātasaṃśīrṇaphaṇācakrairvinirgataiḥ / phaṇayastanmahādrohavahvijvālā ivābabhuḥ
Translation
The hoods, shattered by the nakulas’ blows and flung out in broken rings, appeared like tongues of flame from a mighty blaze—fire born of fierce enmity.
Word by Word
नकुल-आघात-संशीर्ण-फण-चक्रैःwith circles of hoods shattered by mongoose-blows
नकुल-आघात-संशीर्ण-फण-चक्रैः:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक) + आघात (प्रातिपदिक) + संशीर्ण (कृदन्त; √शॄ/शृ (धातु) with सम्) + फण (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (नकुलाघातेन संशीर्णानि फणचक्राणि)
विनिर्गतैःhaving come out / protruding
विनिर्गतैः:
Karana (करणम्)
TypeAdjective
Rootविनिर्गत (कृदन्त; √गम् (धातु) with वि+निर्)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (करण), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)
फणयःhoods
फणयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootफण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्-महा-द्रोह-वह्नि-ज्वालाःflames of that great enmity’s fire
तत्-महा-द्रोह-वह्नि-ज्वालाः:
Upamana (उपमानम्)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + द्रोह (प्रातिपदिक) + वह्नि (प्रातिपदिक) + ज्वाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (तत्-सम्बद्धः महाद्रोहः; तस्य वह्नेः ज्वालाः)
इवlike
इव:
Upama-suchaka (उपमासूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (particle of comparison)
अबभुःbecame / appeared
अबभुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद