Shloka 91
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
वल्गाविभागकृत्येषु संवर्तनविवर्तने / घतिभेदेषु चारेषु पञ्चधा खुरपातने
Transliteration
valgāvibhāgakṛtyeṣu saṃvartanavivartane / ghatibhedeṣu cāreṣu pañcadhā khurapātane
Translation
In dividing the charge, in wheeling and turning back, in breaking formations, in shifting course on the move, and in the fivefold striking of hooves—there was flawless skill.
Word by Word
वल्गा-विभाग-कृत्येषुin the acts of dividing (gaits)
वल्गा-विभाग-कृत्येषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवल्गा (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); बहुवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला (वल्गायाः विभागः; तस्य कृत्यानि = acts of dividing gallop/movements)
संवर्तन-विवर्तनेin turning and wheeling
संवर्तन-विवर्तने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंवर्तन (प्रातिपदिक) + विवर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (turning together and turning back)
घति-भेदेषुin the varieties of gait
घति-भेदेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootघति (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); बहुवचन; तत्पुरुषः (घतेः भेदाः = varieties of gaits/steps)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
चारेषुin movements/turns
चारेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचार (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); बहुवचन
पञ्चधाin five ways
पञ्चधा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्चधा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner: fivefold)
खुर-पातनेin the striking of hooves
खुर-पातने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootखुर (प्रातिपदिक) + पातन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); एकवचन; तत्पुरुषः (खुरस्य पातनम् = striking/placing of hooves)