Shloka 90
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
खरैः खुरपुटैः क्षोणीमुल्लिखन्तो मुहुर्मुहुः / पेतुरेकप्रवाहेण कुरण्डस्य चमूमुखे
Transliteration
kharaiḥ khurapuṭaiḥ kṣoṇīmullikhanto muhurmuhuḥ / peturekapravāheṇa kuraṇḍasya camūmukhe
Translation
With hard-hoofed blows they tore up the earth again and again, and in a single rush fell before the vanguard of Kurunda’s host.
Word by Word
खरैःwith harsh/strong
खरैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootखर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd); बहुवचन
खुर-पुटैःwith hoof-plates
खुर-पुटैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootखुर (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd); बहुवचन; तत्पुरुषः (खुरस्य पुटः = hoof-surface/hoof-plate)
क्षोणीम्the earth
क्षोणीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षोणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन
उल्लिखन्तःscratching up, gouging
उल्लिखन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउद्√लिख् (धातु)
Formशतृ (Present Active Participle); पुल्लिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st); बहुवचन
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
पेतुःfell, rushed down
पेतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन; परस्मैपद
एक-प्रवाहेणin a single surge
एक-प्रवाहेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + प्रवाह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd); एकवचन; कर्मधारयः (एकः प्रवाहः = single stream/charge)
कुरण्डस्यof Kuraṇḍa
कुरण्डस्य:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन
चमू-मुखेat the front of the army
चमू-मुखे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/7th); एकवचन; तत्पुरुषः (चम्वाः मुखम् = front of the army)