Shloka 51
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
परस्य कटके चाराः प्रेषणीयाः प्रयत्नतः / तेषां बलाबलं ज्ञेयं जयसंसिद्धिमिच्छता
Transliteration
parasya kaṭake cārāḥ preṣaṇīyāḥ prayatnataḥ / teṣāṃ balābalaṃ jñeyaṃ jayasaṃsiddhimicchatā
Translation
With great care, spies should be sent into the enemy’s camp. One who seeks the sure attainment of victory must know their strength and weakness.
Word by Word
परस्यof the enemy/other
परस्य:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; विशेषणं ‘कटके’
कटकेin the camp/army
कटके:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
चाराःspies
चाराः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
प्रेषणीयाःto be dispatched
प्रेषणीयाः:
विधेय (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + इष् (धातु) + अनीयर् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (अनीयर्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विधेय—“should be sent”
प्रयत्नतःearnestly; with effort
प्रयत्नतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb): “with effort/earnestly”
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
बलाबलम्strength and weakness
बलाबलम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबल + अबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; द्वन्द्वः—बलं च अबलं च
ज्ञेयम्to be ascertained
ज्ञेयम्:
विधेय (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय—“should be known”
जयसंसिद्धिम्accomplishment of victory
जयसंसिद्धिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजय + संसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—जयस्य संसिद्धिः
इच्छताby (one) wishing
इच्छता:
कर्ता (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootइष् (धातु) + शतृ (कृत्-प्रत्यय)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; कर्तरि—“by one desiring”