Shloka 89
श्रीचक्रराजरथ—पर्वस्थदेवतानाम् प्रकाशनम्
Revelation of the Deities Stationed on the Śrīcakra-Rāja-Ratha’s Sections
Devanagari script
मेरुमन्दरविन्ध्यानां समवाय इवाभवत् / महाघोषः प्रववृते शक्तीनां सैन्यमण्डले / चचाल वसुधा सर्वा तच्चक्ररवदारिता
Transliteration
merumandaravindhyānāṃ samavāya ivābhavat / mahāghoṣaḥ pravavṛte śaktīnāṃ sainyamaṇḍale / cacāla vasudhā sarvā taccakraravadāritā
Translation
It was as though Meru, Mandara, and Vindhya had converged; within the circle of the Śaktis’ host a mighty roar arose, and all the earth trembled, as if torn by the thunder of that cakra.
Word by Word
मेरुमन्दरविन्ध्यानाम्of Meru, Mandara, and Vindhya (mountains)
मेरुमन्दरविन्ध्यानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेरु-मन्दर-विन्ध्य (प्रातिपदिक; मेरु + मन्दर + विन्ध्य)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन — Masculine, Genitive (6th), Plural
समवायःa coming-together, conjunction
समवायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमवाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative (1st), Singular
इवas if
इव:
Upamādyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक — Indeclinable; ‘as if/like’
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/इम्परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — Imperfect, 3rd person, Singular, Parasmaipada
महाघोषःa great roar
महाघोषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-घोष (प्रातिपदिक; महा + घोष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative (1st), Singular
प्रववृतेarose/spread forth
प्रववृते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद — Perfect, 3rd person, Singular, Ātmanepada
शक्तीनाम्of the powers/Śaktis
शक्तीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन — Feminine, Genitive (6th), Plural
सैन्यमण्डलेin the army-circle/encampment
सैन्यमण्डले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसैन्य-मण्डल (प्रातिपदिक; सैन्य + मण्डल)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन — Neuter, Locative (7th), Singular
चचालshook/moved
चचाल:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद — Perfect, 3rd person, Singular, Parasmaipada
वसुधाthe earth
वसुधा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Feminine, Nominative (1st), Singular
सर्वाentire, whole
सर्वा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (वसुधा) — Feminine, Nominative (1st), Singular
तत्by that
तत्:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; विशेषण (चक्ररव) — Neuter, Instrumental (3rd), Singular
चक्ररवदारिताtorn by the sound of the wheel
चक्ररवदारिता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचक्र-रव-दारित (कृदन्त-प्रातिपदिक; चक्र + रव + √दॄ/दर् ‘to split’ + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि विशेषण (वसुधा) — Feminine, Nominative (1st), Singular; past passive participle ‘torn/split’