Shloka 65
श्रीचक्रराजरथ—पर्वस्थदेवतानाम् प्रकाशनम्
Revelation of the Deities Stationed on the Śrīcakra-Rāja-Ratha’s Sections
Devanagari script
रक्तस्रोतोभिरुत्कूलैः पूरयन्त्यः कपालकम् / निजभक्तद्रोहकृता मन्त्रमालाविभूषणाः
Transliteration
raktasrotobhirutkūlaiḥ pūrayantyaḥ kapālakam / nijabhaktadrohakṛtā mantramālāvibhūṣaṇāḥ
Translation
Those Goddesses, with surging streams of blood, filled the skull-bowl (kapāla); they were the chastisers of those who wrong and betray their own devotees, adorned with garlands of mantras (mantra-mālā).
Word by Word
रक्तblood/red
रक्त:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootरक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (compound-member; neuter stem used in samāsa)
स्रोतोभिःwith streams
स्रोतोभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्रोतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन
उत्कूलैःoverflowing, surging
उत्कूलैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्कूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; adjective qualifying स्रोतोभिः
पूरयन्त्यःfilling
पूरयन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग प्रथमा बहुवचन
कपालकम्a skull(-bowl)
कपालकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकपालक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) एकवचन
निजone’s own
निज:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Form(compound-member) adjective meaning ‘own’
भक्तdevotee
भक्त:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक)
Form(compound-member) masculine stem ‘devotee’
द्रोहbetrayal
द्रोह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्रोह (प्रातिपदिक)
Form(compound-member) masculine stem ‘betrayal/hostility’
कृताःhaving done
कृताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग प्रथमा बहुवचन; here in compound sense ‘having done/made’
निजभक्तद्रोहकृताःwho have betrayed their own devotees
निजभक्तद्रोहकृताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज+भक्त+द्रोह+कृत (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष: ‘(they) who have committed betrayal of their own devotees’
मन्त्रmantra
मन्त्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Form(compound-member) masculine stem ‘mantra’
मालाgarland/rosary
माला:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमाला (प्रातिपदिक)
Form(compound-member) feminine stem ‘garland/rosary’
विभूषणाःadorned
विभूषणाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविभूषण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; adjective meaning ‘adorned/ornamented’
मन्त्रमालाविभूषणाःadorned with mantra-garlands
मन्त्रमालाविभूषणाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्त्र+माला+विभूषण (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ: ‘adorned with a garland of mantras’