Shloka 64
श्रीचक्रराजरथ—पर्वस्थदेवतानाम् प्रकाशनम्
Revelation of the Deities Stationed on the Śrīcakra-Rāja-Ratha’s Sections
Devanagari script
हलं च मुसलं हस्ते घूर्णयन्त्यो मुहुर्मुहुः / ललिताद्रोहिणां श्यामाद्रोहिणां स्वामिनीद्रुहाम्
Transliteration
halaṃ ca musalaṃ haste ghūrṇayantyo muhurmuhuḥ / lalitādrohiṇāṃ śyāmādrohiṇāṃ svāminīdruhām
Translation
Again and again they whirled plough and pestle in their hands—against the rebels to Lalitā, the rebels to Śyāmā, and those who betray their Sovereign Lady.
Word by Word
हलम्a plough
हलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
मुसलम्a pestle/club
मुसलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुसल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
हस्तेin the hand
हस्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
घूर्णयन्त्यःwhirling/brandishing
घूर्णयन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√घूर्ण् (धातु)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शतृ-प्रत्यय; present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (again and again)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (repetition for emphasis)
ललिता-द्रोहिणाम्of those who are hostile to Lalitā
ललिता-द्रोहिणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक) + द्रोहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; समासः तत्पुरुष (ललितायाः द्रोहिणः)
श्यामा-द्रोहिणाम्of those who are hostile to Śyāmā
श्यामा-द्रोहिणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootश्यामा (प्रातिपदिक) + द्रोहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; समासः तत्पुरुष (श्यामायाः द्रोहिणः)
स्वामिनी-द्रुहाम्of those who betray their mistress
स्वामिनी-द्रुहाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्वामिनी (प्रातिपदिक) + द्रुह् (प्रातिपदिक; from √द्रुह् ‘to harm’)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; ‘द्रुह्’ = द्रुह्-शब्द (enemy/traitor) बहुवचन-षष्ठी; समासः तत्पुरुष (स्वामिन्याः द्रुहः)