Shloka 26
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
निर्भया निखिला देवास्त्रैलोक्ये सचराचरे / यथाकामं चरन्ति स्म सर्वदा हृष्टचेतसः
Transliteration
nirbhayā nikhilā devāstrailokye sacarācare / yathākāmaṃ caranti sma sarvadā hṛṣṭacetasaḥ
Translation
In the three worlds, with all that moves and all that is still, all the gods became fearless; ever joyful at heart, they roamed as they wished.
Word by Word
निर्भयाःfearless
निर्भयाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्भय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (देवाः इति विशेष्य)
निखिलाःall; entire
निखिलाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिखिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (देवाः इति विशेष्य)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
सचराचरेwith moving and non-moving beings
सचराचरे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गसदृश) + चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व: चराः च अचराः च; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (त्रैलोक्ये इति विशेषणम्)
यथाकामम्as they wished; at will
यथाकामम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + काम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: यथा कामम्; अव्यय (adverb)
चरन्तिthey move; they roam
चरन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
स्मindeed; (past marker)
स्म:
Kriyānuṣaṅga (क्रियानुषङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय; भूतार्थे/अनुवादे स्म-प्रयोगः (particle indicating past/continuative sense)
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kālādvaya (कालाधिकरण/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
हृष्टचेतसःwith delighted minds
हृष्टचेतसः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: हृष्टं चेतः येषाम्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (देवाः इति विशेष्य)