Shloka 78
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तेषां सप्तऋषींश्चापि कीर्त्यमानान्निवौधत / हविष्मान्काश्यपश्चापि वपुष्मांश्चैव भार्गवः
Transliteration
teṣāṃ saptaṛṣīṃścāpi kīrtyamānānnivaudhata / haviṣmānkāśyapaścāpi vapuṣmāṃścaiva bhārgavaḥ
Translation
Hear also the names of their Seven Ṛṣis as they are praised: Haviṣmān Kāśyapa, and Vapuṣmān Bhārgava.
Word by Word
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (plural); सर्वनाम (pronoun)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषण; (here) द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन (plural) with ऋषीन्
ऋषीन्sages
ऋषीन्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc.), द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन (plural)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्यय (particle: also/even)
कीर्त्यमानान्being praised/being recited
कीर्त्यमानान्:
विशेषण (Adjectival modifier of ऋषीन्)
TypeAdjective
Rootकीर्त्यमान (कृदन्त; √कीर्त्/कीर्तय् धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘being praised/being recited’
निबोधतknow/understand
निबोधत:
क्रिया (Verb; आदेश/विधि)
TypeVerb
Root√बुध् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (plural); परस्मैपद; उपसर्ग: नि-; ‘understand/know’
हविष्मान्Haviṣmān (name)
हविष्मान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहविष्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)
काश्यपःKāśyapa (name)
काश्यपः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकाश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक (particle: also)
वपुष्मान्Vapuṣmān (name)
वपुष्मान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवपुष्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
भार्गवःBhārgava (name)
भार्गवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन