Shloka 79
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तासां पुनः प्रवृत्तं तन्मासिमासि तदार्तवम् / ततस्तेनैव योगेन वर्त्तते मैथुनं तदा
Transliteration
tāsāṃ punaḥ pravṛttaṃ tanmāsimāsi tadārtavam / tatastenaiva yogena varttate maithunaṃ tadā
Translation
Thus their season returned again, month after month; and by that very conjunction, at that time, the act of union (maithuna) also took place.
Word by Word
तासाम्of those (fem.)
तासाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचनम्; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
प्रवृत्तम्occurred; set in motion
प्रवृत्तम्:
कर्म/भाव (Predicate/occurred)
TypeVerb
Rootप्र-वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषण (qualifier)
मासिin a month
मासि:
अधिकरण (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्
मासिmonth by month
मासि:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; पुनरुक्ति (repetition)
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषण
आर्तवम्menses; menstrual flow
आर्तवम्:
कर्म/भाव (Object/that which occurs)
TypeNoun
Rootआर्तव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
ततःthereupon; then
ततः:
हेतु/अपादानार्थ (Ablatival/causal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे (ablatival adverb)
तेनby that
तेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; सर्वनाम
एवindeed; just
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
योगेनby the conjunction/connection
योगेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्
वर्ततेtakes place; occurs
वर्तते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
मैथुनम्sexual union
मैथुनम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)