Shloka 48
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
पशवः पक्षिणश्चैव न तदासन्सरीसृपाः / नोद्विजा नोत्कटाश्चैव धर्मस्य प्रक्रिया तु सा
Transliteration
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva na tadāsansarīsṛpāḥ / nodvijā notkaṭāścaiva dharmasya prakriyā tu sā
Translation
Then there were beasts and birds, but no creeping reptiles. None were fearsome, none were fierce; such was the very course of dharma in that age.
Word by Word
पशवःanimals
पशवः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
पक्षिणःbirds
पक्षिणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), कालवाचक
आसन्were
आसन्:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
सरीसृपाःreptiles/creeping creatures
सरीसृपाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरीसृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
नnor
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
उद्विजाःfrightened/anxious
उद्विजाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
नnor
न:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
उत्कटाःfierce/violent
उत्कटाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
धर्मस्यof dharma
धर्मस्य:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
प्रक्रियाprocedure/practice
प्रक्रिया:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
साthat (was)
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन