Shloka 96
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
आर्षाणि चैव नामानि याश्च देवेषु सृष्टयः / शर्वर्यां न प्रसूयन्ते पुनस्तेभ्योदधत्प्रभुः
Transliteration
ārṣāṇi caiva nāmāni yāśca deveṣu sṛṣṭayaḥ / śarvaryāṃ na prasūyante punastebhyodadhatprabhuḥ
Translation
The seers’ sacred names and the creations among the gods are not brought forth in the night; the Lord draws them forth again, manifesting them anew from those very sources.
Word by Word
आर्षाणिṛṣi-origin, sacred (seers’)
आर्षाणि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् नामानि
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
नामानिnames
नामानि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
याःwhich
याः:
कर्ता (Karta/Subject; with सृष्टयः)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
सृष्टयःcreations, emanations
सृष्टयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
शर्वर्याम्in the night
शर्वर्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time-location)
TypeNoun
Rootशर्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
प्रसूयन्तेare produced, are born
प्रसूयन्ते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र√सू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
तेभ्यःfrom them
तेभ्यः:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (Ablative/अपादान), बहुवचन; सर्वनाम
उदधत्raising, bringing forth
उदधत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउद्√धा (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् प्रभुः
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन