Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 55
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
आरंभयज्ञाः क्षत्राश्च हविर्यज्ञा विशस्तथा / परिचारयज्ञाः शूद्रास्तु जपयज्ञा द्विजोत्तमाः
Transliteration
āraṃbhayajñāḥ kṣatrāśca haviryajñā viśastathā / paricārayajñāḥ śūdrāstu japayajñā dvijottamāḥ
Translation
The kṣatriyas perform the yajñas of undertaking, and the vaiśyas the yajñas of oblations. The śūdras are devoted to the yajña of service, while the foremost twice-born perform the yajña of sacred japa.
Word by Word
आरम्भ-यज्ञाःundertaking-sacrifices
आरम्भ-यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआरम्भ (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'yajñas of undertaking/beginning'
क्षत्राःKṣatriyas
क्षत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
हविः-यज्ञाःhavis-sacrifices
हविः-यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'oblations-sacrifices'
विशःVaiśyas / the people
विशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आम्रेडित/वैदिक प्रयोगे), प्रथमा, बहुवचन; 'the people' = वैश्याः
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
परिचार-यज्ञाःservice-sacrifices
परिचार-यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिचार (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'service-sacrifices'
शूद्राःŚūdras
शूद्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (particle: but/indeed)
जप-यज्ञाःjapa-sacrifices
जप-यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'recitation-sacrifices'
द्विज-उत्तमाःthe best of the twice-born
द्विज-उत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'best among the twice-born' (i.e., brāhmaṇas)