Shloka 63
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
अर्काग्नि मण्डले सोमे पर्वकालः कलासमः / एवं स शुक्लपक्षे वै रजन्यां पर्वसंधिषु
Transliteration
arkāgni maṇḍale some parvakālaḥ kalāsamaḥ / evaṃ sa śuklapakṣe vai rajanyāṃ parvasaṃdhiṣu
Translation
Within the sun’s fiery sphere, for Soma the parva-time is reckoned as equal to a single kalā; thus too, in the bright fortnight, it is so at night, at the junctions of the parvas.
Word by Word
अर्काग्नि-मण्डलेin the orb of the sun-fire (sun’s fiery disc)
अर्काग्नि-मण्डले:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootअर्क + अग्नि + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्काग्नेः मण्डले)
सोमेin the Moon
सोमे:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
पर्व-कालःthe time of the lunar junction (parvan)
पर्व-कालः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपर्व + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पर्वणः कालः)
कला-समःequal to (one) digit (kalā)
कला-समः:
विशेषण (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootकला + सम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः/उपमान-तत्पुरुषः (कलायाः समः = equal to a digit)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
सःhe/that (Moon)
सः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
शुक्ल-पक्षेin the bright fortnight
शुक्ल-पक्षे:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootशुक्ल + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (शुक्लः पक्षः)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
रजन्याम्at night
रजन्याम्:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootरजनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
पर्व-सन्धिषुat the junctions of the parvans (lunar phases)
पर्व-सन्धिषु:
अधिकरण (अधिकरणकारक)
TypeNoun
Rootपर्व + सन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पर्वणां सन्धिषु)