Shloka 32
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
शीतदुर्दिनवाता ये स्वगुणास्ते व्यवस्थिताः / महिषाश्च वाराहाश्च मत्तमातङ्गरूपिणः
Transliteration
śītadurdinavātā ye svaguṇāste vyavasthitāḥ / mahiṣāśca vārāhāśca mattamātaṅgarūpiṇaḥ
Translation
Cold, gloomy days, and winds—these are their own established qualities; they assume the forms of buffalo, boar, and the elephant maddened in musth.
Word by Word
शीतदुर्दिनवाताःcold, gloomy-days, and winds
शीतदुर्दिनवाताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशीत + दुर्दिन + वात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समास: शीत + दुर्दिन + वात (समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व; 'cold, gloomy-day, winds')
येwhich/that
ये:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
स्वगुणाःtheir own qualities
स्वगुणाः:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeNoun
Rootस्व + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: स्वस्य गुणाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; demonstrative
व्यवस्थिताःare established/settled
व्यवस्थिताः:
Kriya/Predicative (विधेय)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'being arranged/established'
महिषाःbuffaloes
महिषाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
वाराहाःboars
वाराहाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाराह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
मत्तमातङ्गरूपिणःhaving the form of intoxicated elephants
मत्तमातङ्गरूपिणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत्त + मातङ्ग + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: मत्तस्य मातङ्गस्य रूपं येषाम् (बहुव्रीहि-भावार्थे; रूपिन्-प्रत्ययान्त)