Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 27
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
अभ्रस्थाः प्रपतन्त्यापो वायुना समुदीरिताः / सर्वभूतहितार्थाय वायुमिश्राः समन्ततः
Transliteration
abhrasthāḥ prapatantyāpo vāyunā samudīritāḥ / sarvabhūtahitārthāya vāyumiśrāḥ samantataḥ
Translation
The waters abiding in the clouds fall down, driven by the wind; mingled with the wind, they rain on every side for the welfare of all beings.
Word by Word
अभ्र-स्थाःsituated in the clouds
अभ्र-स्थाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअभ्र (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अभ्रे स्थाः इति सप्तमी-तत्पुरुष; आपः-विशेषणम्
प्रपतन्तिfall down
प्रपतन्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootप्र + पत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
आपःwaters
आपः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (pluralia tantum), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वायुनाby the wind
वायुना:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
समुदीरिताःimpelled; driven
समुदीरिताः:
विशेषण (Qualifier)
TypeVerb
Rootसम् + उद् + ईर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; आपः-विशेषणम्
सर्वभूत-हित-अर्थायfor the welfare-purpose of all beings
सर्वभूत-हित-अर्थाय:
प्रयोजन (Purpose/Dative)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक) + हित (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (अर्थ), चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (for the purpose of the welfare of all beings)
वायु-मिश्राःmixed with wind
वायु-मिश्राः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवायु (प्रातिपदिक) + मिश्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; वायुना मिश्राः इति तृतीया-तत्पुरुष; आपः-विशेषणम्
समन्ततःon all sides; everywhere
समन्ततः:
देश-अधिकरण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)