Shloka 60
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
तस्माच्छीता भक्त्यांपो दिवारात्रिप्रवेशनात् / अस्तं याति पुनः सूर्ये दिनमाविशते त्वषः
Transliteration
tasmācchītā bhaktyāṃpo divārātripraveśanāt / astaṃ yāti punaḥ sūrye dinamāviśate tvaṣaḥ
Translation
Therefore, by the ordered entering of day and night, the waters become cool in a spirit of bhakti; when the Sun sets, they again enter the day, and their radiance is revealed.
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात) = ‘therefore/from that cause’
शीताcold
शीता:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootशीत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘āpaḥ’)
भक्त्याby devotion
भक्त्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-अर्थे (by/through devotion)
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘waters’ (pluralia tantum)
दिवा-रात्रि-प्रवेशनात्from entering day and night
दिवा-रात्रि-प्रवेशनात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootदिवा (अव्यय) + रात्रि (प्रातिपदिक) + प्रवेश (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th), एकवचन; हेतौ/अपादानार्थे (because of/from the entering into day and night)
अस्तम्to setting
अस्तम्:
Gati-dyotaka (गतिद्योतक/Directional)
TypeIndeclinable
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) ‘to setting/down’ (astaṃ + √yā idiom)
यातिgoes
याति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
सूर्येin the sun
सूर्ये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)
दिनम्day
दिनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
आविशतेenters
आविशते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootआ-विश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
त्वषःbrightness/splendour
त्वषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्वष्/त्वषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृपद (subject)