Shloka 3
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
पर्यासपरिमाणं तु चन्द्रादित्यौ प्रकाशतः / पर्यास्तात्पारिमाण्येन भूमेस्तुल्यं दिवं स्मृतम्
Transliteration
paryāsaparimāṇaṃ tu candrādityau prakāśataḥ / paryāstātpārimāṇyena bhūmestulyaṃ divaṃ smṛtam
Translation
By the measure of the circle illumined by the Moon and the Sun, according to that very measure the heaven (diva) is remembered as equal to the earth.
Word by Word
पर्यास-परिमाणम्measure of circumference/extent
पर्यास-परिमाणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर्यास (प्रातिपदिक) + परिमाण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
चन्द्र-अदित्यौthe moon and the sun
चन्द्र-अदित्यौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
प्रकाशतःin terms of light/brightness
प्रकाशतः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रकाशतः (अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival/causal adverb: 'by/through light, in terms of brightness')
पर्यस्तात्from the encircling (extent)
पर्यस्तात्:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootपर्यस्त (कृदन्त, √अस्/√स्था with परि-; lexical)
Formतसिल्/पञ्चमी-अर्थे अव्यय (from the surrounding/encircling)
पारिमाण्येनby measurement
पारिमाण्येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपारिमाण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; 'by measure/measurement'
भूमेःof the earth
भूमेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तुल्यम्equal, comparable
तुल्यम्:
Pratipatti (प्रत्यय/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicative adjective
दिवम्heaven, sky
दिवम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
स्मृतम्is considered/remembered
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) used predicatively; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन