Shloka 2
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
सप्तानां तु समुद्राणां द्वीपानां सतु विस्तरः / विस्तरार्द्धे पृथिव्यास्तु भवेदन्यत्र बाह्यतः
Transliteration
saptānāṃ tu samudrāṇāṃ dvīpānāṃ satu vistaraḥ / vistarārddhe pṛthivyāstu bhavedanyatra bāhyataḥ
Translation
The expanse of the seven oceans and the continents (dvīpas) lies within half the breadth of the earth; the remainder is held to be outside, in the outer region elsewhere.
Word by Word
सप्तानाम्of seven
सप्तानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; षष्ठी (6th case, Genitive), बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
समुद्राणाम्of oceans
समुद्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
द्वीपानाम्of islands/continents
द्वीपानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
सःthat (it)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
विस्तरःextent, breadth
विस्तरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विस्तर-अर्धेin half of the extent
विस्तर-अर्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (elsewhere)
बाह्यतःexternally, from outside
बाह्यतः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबाह्यतः (अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: 'from outside/externally')