Shloka 162
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
चलितं ते पुनर्धर्मं स्थापयन्ति युगेयुगे / संतप्तास्तपसा चैव मर्यादाभिः श्रुतेन च
Transliteration
calitaṃ te punardharmaṃ sthāpayanti yugeyuge / saṃtaptāstapasā caiva maryādābhiḥ śrutena ca
Translation
When Dharma has faltered, they re-establish it age after age; refined by tapas, and guided by sacred bounds and by Śruti.
Word by Word
चलितम्shaken/disturbed
चलितम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootचल् (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying धर्मम्)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
धर्मम्dharma
धर्मम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
स्थापयन्तिthey establish
स्थापयन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन, परस्मैपद; णिच् (causative) भावः (to cause to stand)
युगेin an age
युगे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time-location)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
युगे(in) every age
युगे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time-location)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (repetition)
संतप्ताःaustere/ardent; heated (by penance)
संतप्ताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootसन्-तप् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (qualifying ते)
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (particle of emphasis)
मर्यादाभिःby boundaries/limits (rules)
मर्यादाभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमर्यादा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
श्रुतेनby scripture (śruti)
श्रुतेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootश्रुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)